Prothese

Na de verwijdering van de zaadbal kan de chirurg een prothese plaatsen. Dit kan ook in een latere operatie. Vraag vooraf na bij uw zorgverzekeraar of deze de prothese vergoedt.

Zaadbalkanker, seksualiteit en intimiteit


Tijdens en kort na de behandeling van zaadbalkanker heeft u misschien minder zin in seks of moeite een orgasme te bereiken. Toch gaan de klachten meestal binnen een half jaar over.

Seksuele functie (lichamelijke gevolgen voor seksualiteit)

Chemotherapie, bestraling en hormoontherapie kunnen effect hebben op uw seksueel functioneren:

  • na de verwijdering van een zaadbal bent u in principe nog vruchtbaar. Na chemotherapie of bestraling kunt u wel onvruchtbaar worden. Dit kan tijdelijk zijn of blijvend. Mannen met een (toekomstige) kinderwens kunnen het beste vóór de behandeling sperma laten invriezen
  • tijdelijke impotentie komt veel voor. Meestal is dit na een half jaar weer over
  • bij uitgezaaide zaadbalkanker is het soms noodzakelijk om lymfklieren waarin kanker zit, te verwijderen. Deze lymfklieren liggen over de grote buikaders. Vaak is dan een grote buikoperatie nodig. Bij deze operatie kunnen zenuwen beschadigen, waardoor u geen normale zaadlozing meer kan hebben. Het zaad gaat niet meer naar buiten, maar de blaas in. U komt dan droog klaar
  • als er één zaadbal verwijderd wordt, kan de andere zaadbal samen met de bijnieren voldoende testosteron aanmaken. Als beide zaadballen verwijderd zijn, maakt u niet meer voldoende testosteron aan. Door een testosterontekort kunt u last krijgen van verschijnselen zoals minder zin in seks, erectieproblemen en een vrouwelijke vetverdeling. Het testosterontekort kan gelukkig aangevuld worden.
Seksuele identiteit (je man voelen, aantrekkelijk voelen)

Als u behandeld bent voor zaadbalkanker, mist u een of beide zaadballen. Dit kan - maar hoeft zeker niet - impact hebben op uw man-zijn.

Zelfs als er een prothese (kunstbal) is terugplaatst kan het afbreuk doen aan uw gevoel van mannelijkheid. Zichtbare, maar ook onzichtbare veranderingen van het lichaam, kunnen invloed hebben op de beleving van uw eigen lichaam. Toch blijkt uit onderzoeken dat de meeste mannen met een prothese daar tevreden over zijn. Ook bij een testosterontekort kunt u anders over uzelf en uw mannelijkheid gaan denken. Gelukkig kan een testosterontekort goed behandeld worden. Sommige mannen voelen zich na de behandeling van kanker minder man, omdat zij (tijdelijk) geen erectie kunnen krijgen. Na de behandeling van zaadbalkanker komt tijdelijke impotentie veel voor. Meestal is het seksueel functioneren van deze mannen een half jaar na de behandeling als vanouds.

Gevolgen voor seksuele relatie

Misschien praat u niet meteen met uw partner over wat kanker betekent voor uw seksleven. Veel mensen vinden het een lastig onderwerp. Het kan zijn dat u de neiging heeft om elkaar te beschermen en zaken voor elkaar in te vullen. Misschien durft u of uw partner geen initiatief voor seks te nemen, omdat u bang bent dat het niet lukt. Dit soort situaties komt veel voor en kan veel verdriet en boosheid veroorzaken. Probeer daarom open en eerlijk tegen elkaar te zijn, ook over uw eigen onzekerheid en zoek zo nodig hulp. Bijvoorbeeld bij een seksuoloog of relatietherapeut.

Een ander probleem dat mee kan spelen is onvruchtbaarheid of verminderde vruchtbaarheid. Vooral omdat zaadbalkanker vaak op jonge leeftijd voorkomt. Dit kan een enorme invloed hebben op uw relatie en dus ook op het weer opzoeken van intimiteit en seks na de behandeling. Mocht u merken dat dit voor u beiden moeilijk is, vraag dan vooral op tijd om hulp.

Er zijn vele adviezen die mannen elkaar geven:

  • richt u op wat nog wel kan. Probeer niet alleen te kijken naar wat er niet is. Natuurlijk kunnen mannen verdrietig zijn, omdat ze een zaadbal moeten missen, maar het is de kunst het een plek te geven. Wanneer gemeenschap (tijdelijk) niet lukt, kunt u zoeken naar andere ander manieren om uw partner te bevredigen. U kunt ook zoeken naar lichamelijke intimiteit zonder seksueel contact
  • probeer de communicatie met uw partner open te houden. Vlak na de diagnose gebeurt er zoveel
  • laat uw hormonen testen en kijk of hier ergens een tekort zit
  • praat met uw partner als er iets is. Maak er geen geheim van
  • heb ‘gewoon’ weer seks, praat erover en wees open over uw gevoel
  • accepteer uzelf. U mist een bal en dat hoort bij uw levensverhaal
  • het voelt anders zonder ballen, ook voor uw partner. Heb het daarover met elkaar en ontdek samen hoe het is na deze verandering
  • gewoon stug door blijven gaan met seks. Het in elk geval niet laten omdat u een bal minder hebt
  • praat! Met wie u het ook maar prettig vindt. Hierdoor krijgt u feedback, maar bent u ook bezig met het verwerkingsproces. Doe vooral waar u zich zelf goed bij voelt, dat is het belangrijkste. Ieder heeft zijn eigen manier om met zaken om te gaan, maar doe wel iets! Niets doen zal u ook niet verder brengen
  • spreek uit naar uw (seksuele) partner waar u onzeker over bent. Praat er over, want dat maakt het probleem kleiner. Als het op teelbalkanker aankomt: het maakt de (seksuele) partner echt niet uit dat u een bal mist
  • bespreekbaar maken, vooral met uw partner. Geef aan dat u het spannend vindt en maak seks weer leuk en spannend met elkaar
  • blijven praten met uw partner, sauna's blijven bezoeken, goed voor uw lichaam en geest zorgen
  • als u net een potentiële bedpartner ontmoet, is het misschien verstandig niet te snel te vertellen dat u kanker hebt of hebt gehad. Het kan uit ervaring toch wat afschrikwekkend werken. Zelfs als u er zelf redelijk open, nuchter en luchtig over bent, kunnen mensen er toch een beetje door van streek raken (iedereen kent ook wel iemand die eraan is overleden, dus het rakelt wellicht ook persoonlijk leed op)
  • wees niet bang. Voor de meeste van uw zorgen of problemen is een antwoord of hulpmiddel. Maar dan moet u wel de vraag ergens neerleggen. Het internet biedt niet altijd de antwoorden en de richting die u nodig hebt.

Partners van patiënten krijgen de adviezen:

  • bied een luisterend oor, creëer een vertrouwde omgeving waarin gepraat kan worden. Maak het onderwerp zelf ook bespreekbaar, soms kan het voor de patiënt ook moeilijk zijn om er over te beginnen. Probeer om niet je eigen mening op de voorgrond te stellen
  • vraag wat u wilt weten. Over de veranderingen die de persoon met de ziekte of het ziekteverleden ervaart en waar hij/zij wel of geen behoefte aan heeft. Dan kan u makkelijker tot elkaar komen
  • help mee het zelfvertrouwen van uw partner te herstellen
  • praat vanaf het begin over wat je voelt
  • luisteren, liefhebben
  • wat u vooral niet moet doen, is er niet over spreken. Maak het expliciet, check zo nu en dan hoe het is en hoe het gaat
  • het is fijn dat mensen rekening met u houden, maar overdrijf het niet. Uit ervaring is het ook gewoon prettig dat het leven simpelweg doorgaat en dat u onder de abnormale omstandigheden toch zo normaal mogelijk uw bezigheden (waaronder seks) blijft doen.

Patiënten vragen van hun zorgverleners:

  • altijd uitgebreid bespreken bij de behandeling
  • bespreek het alsof het de normaalste zaak van de wereld is. Er rust toch taboe op bij patiënten om het hierover te hebben. Zeker als er bijvoorbeeld familieleden bij zitten
  • het onderwerp noemen en vragen of er behoefte is aan meer informatie of behandeling is meestal voldoende.


Veel gestelde vragen

Dit kan komen doordat u kanker heeft gehad, maar het kan ook te maken hebben met een testosterontekort. Het is belangrijk dat u deze klacht met uw arts bespreekt. Uw testosteron kan gemeten worden en bij een tekort kan uw testosteronspiegel aangevuld worden.

Ja. U kunt een zaadbalprothese (‘kunstballen’) krijgen. Zo’n prothese is gemaakt van siliconen en deze is er in verschillende maten. De operatie waarbij de prothese geplaatst wordt, duurt meestal niet langer dan 30 minuten. U kunt dezelfde dag weer naar huis en de kans op complicaties is klein. U kunt bijvoorbeeld een bloeduitstorting krijgen of wondpijn. Heeft u interesse in een prothese, bespreek dit dan met uw arts. De prothese kan vaak ook meteen geplaatst worden bij de operatie waarbij de zaadbal verwijderd wordt.

Doordat de productie van testosteron bij chemotherapie verlaagd is, hebben de meeste mannen tijdens chemotherapie minder zin in seks en minder of geen erecties. Die klachten zijn vaak snel over zodra de behandeling afgerond is.

Ja, dat is meestal goed mogelijk. De eerste maanden kunt u moeite hebben een erectie te krijgen, maar deze klacht is bijna altijd tijdelijk. Bij een testosterontekort kunt u seksuele problemen krijgen, zoals minder zin in seks of een erectiestoornis. Gelukkig kan een testosterontekort goed behandeld worden.

De huidige protheses voelen inderdaad als een gewone bal aan en hebben ook dezelfde vorm (vorm van een kiwi). Toch zijn er ook verschillen. De bal wordt bijvoorbeeld niet naar boven getrokken als het wat kouder wordt maar blijft op dezelfde plek. Als de bal wordt verwijderd, neemt de uroloog namelijk alles mee tot aan het lieskanaal, dus ook de bloedvaten, de zenuw van de bal en de spiertjes die de bal naar boven kunnen trekken. Dat stuk tussen de bal en het lieskanaal wordt de funiculus genoemd. Dit deel kunt u goed voelen als u aan de gezonde bal voelt. Die streng is er niet meer als u een prothese krijgt. Vandaar dat boven de prothese vaak een indeuking is te zien, terwijl dit niet te zien is bij een echte bal, want daar loopt de funiculus. De protheses zijn er in verschillende maten, dus het is van belang om van tevoren goed te kijken of de prothese even groot is als de andere bal.

Het voordeel is dat de beide kanten van uw balzak gevuld zijn en er dus symmetrie is. Dit kan helpen met het gevoel dat alles er nog ‘normaal’ uitziet. Een nadeel kan zijn dat de prothese soms een onaangenaam gevoel geeft. Daarnaast kan er een ontsteking ontstaan, al komt dat niet vaak voor.